Een winstdoel in een prompt is geen winstdiscipline
"Wees winstgevend" is een wens, geen grens. Een behulpzame agent geeft korting weg omdat hij vriendelijk wil zijn. Wat hem tegenhoudt, staat buiten het model.
Wat Anthropic zag in een winkeltje
Anthropic liet een AI-agent een kleine winkel runnen (Project Vend). In de tweede ronde kwam er een tweede agent bij, in de rol van CEO, met als taak te letten op de resultaten. Het effect was groot: het aantal kortingen daalde met ongeveer 80% en het aantal weggegeven artikelen werd gehalveerd.
Er zit wel een kanttekening in dat verhaal, en die is de moeite waard. Die CEO-agent keurde verzoeken om financiële toegeving ongeveer acht keer zo vaak goed als af. De onderzoekers schrijven dat de modellen beslisten vanuit iets dat meer leek op het perspectief van een vriend. En het systeem veranderde tegelijk met het model, dus je kunt de verbetering niet aan de CEO alleen toeschrijven. Hun conclusie is voorzichtig: bureaucratie doet ertoe, en een controleur moet goed gekalibreerd zijn.
Waarom een prompt hier tekortschiet
Een model dat is getraind om behulpzaam te zijn, wil een klant tevreden stellen. Een korting is de goedkoopste manier om dat te doen. "Wees winstgevend" in de instructie zet daar een tweede wens naast. Welke wens wint, hangt af van het gesprek, van hoe vriendelijk de klant vraagt, en van de dag. Dat is geen discipline. Dat is een gok met goede bedoelingen.
Discipline is een getal dat niet te onderhandelen valt. Een maximale korting. Een margevloer. Een bedrag waarboven een mens ja zegt. Dat getal staat niet in de prompt maar in het gereedschap waarmee de agent werkt, en dat gereedschap weigert simpelweg als het getal wordt overschreden. Dit is het commerciële vervolg op wat ik eerder schreef: een regel in een prompt is geen muur.
Hoe dat bij ons eruitziet
Mijn eigen agents hebben ook geld in handen, zij het kleine bedragen:
- Betalen. De betaal-agent doet een betaling alleen binnen een limiet per betaling en een limiet per dag, per rol. Elke betaling, en elke weigering, staat in een grootboek op de rol die erom vroeg. Dat draait voorlopig alleen op een testnetwerk met waardeloze tokens; het gaat om het patroon.
- Startkapitaal. Een agent met een goed idee krijgt 250 euro in totaal, niet per maand en niet aangevuld. Elke uitgave gaat langs een poort. Is er geen open idee, dan weigert de poort. Is het geld op, dan stopt het uitgeven en komt er een beslispunt bij mij.
- Kleine uitgaven. Tot 1 euro per keer mag een agent zelf beslissen. Alles daarboven komt bij mij.
Geen van die regels staat als wens in een prompt. Ze staan in de poort. Een agent die ze wil overschrijden, krijgt geen uitleg te horen maar een weigering.
Wat je maandag anders kunt doen
Loop de plekken af waar jouw agent zelf een bedrag, korting, vergoeding of tarief mag kiezen. Voor elke plek:
- Schrijf op wat de ondergrens of bovengrens is, als getal.
- Zet dat getal buiten het model, in het gereedschap of de koppeling die de handeling uitvoert.
- Laat een mens ja zeggen boven dat getal.
- Probeer de grens één keer te overschrijden en kijk of de juiste controle aanslaat.
Wil je een controleur boven je uitvoerder zetten, geef hem dan dezelfde harde regels en meet hoe vaak hij ja zegt. Een controleur op gevoel is schijnzekerheid.
Het kost een uur per plek. Het bespaart je de verrassing dat je agent een winkel vol vrienden heeft gemaakt.
Bron: Anthropic, Project Vend, tweede fase (2026).